De oplossing voor de economische crisis ligt volgens mij niet meer in de handen van economen en financiële experts. Sinds 2009 is het alleen maar kommer en kwel wat ik hoor, het is een opeenvolging van negatieve berichtgevingen en doemscenario's. Ik kan zelfs voorspellen dat als we op deze wijze doorgaan, we zeker ook de vierde- en vijfde economische dip krijgen. Het verbaast mij dan ook steeds weer dat we heilig in deze experts blijven geloven en niet open staan voor andere ideeën. We gaan klakkeloos op de stroom mee en durven niet meer te kijken of er alternatieven zijn.

Volgens, onder andere politici, wordt 2012 een nog zwaarder jaar dat ons allen zal raken! Welk signaal geef je hiermee af en wat is het effect van zo'n voorspelling? We investeren steeds meer in negativiteit, angst en paniek. Ik heb als kind al geleerd dat alles wat je aandacht geeft, dat groeit! Bijzondere tijden vragen om een bijzondere benadering. Oude methodieken blijken telkens weer niet toereikend of juist averechts te werken.

Ik word steeds meer fan van de uitspraken van Einstein, simpel maar met een grote betekenis. Bijvoorbeeld kunnen we een probleem oplossen met dezelfde gedachten/mindset als waar we het probleem mee gecreëerd hebben? Of als we steeds meer investeren in dezelfde aanpak, kunnen we dan toch een ander resultaat verwachten?

Als je dit zo leest, zeg je al gauw ‘nee, natuurlijk niet'! En toch is dit precies wat we steeds met elkaar doen! We houden zo vast aan oude ingesleten denkpatronen, dat we geen oog meer hebben voor andere mogelijkheden. Onder ‘normale' omstandigheden werken ze wellicht, maar in bijzondere tijden zoals onze huidige tijd werken deze oude patronen als een grote rem.

Net als Einstein hou ik van simpel, dat spreekt mij het meeste aan. Als ik kijk naar de crisis, dan ligt er zeker een economische uitdaging die vraagt om een fundamentele oplossing. Laten we stellen dat deze uitdaging 20% van het totale probleem omvat, de andere 80% bestaat voornamelijk uit paniek en angst die de economie behoorlijk negatief beïnvloeden. De Corporate Mindset van Europa bestaat uit angst en paniek. Met de Corporate Mindset bedoel ik de gemiddelde mindset/overtuiging van de Europese burger en organisaties over de economie. Deze staat zeker niet in de stand ‘Vertrouwen'!

Wat mij blijft verbazen is dat onze politici en de diverse instanties deze angst alleen maar verder aanwakkeren. Het is net alsof ze aandelen in angst hebben. Pensioenen worden verlaagd, renteaftrek van huizen staat ter discussie, het inkomen neemt in 2012 meer af dan verwacht (Nibud), KPN geeft een winstwaarschuwing, beurzen die bij elk negatief bericht of zelfs verwacht negatief bericht paniekerig reageren en ga zo maar door. We creëren steeds meer een negatieve spiraal.

Ook als ik kijk naar de rol van de media, die zo het schijnt alleen maar aandacht heeft voor negatieve en economie ondermijnende berichtgevingen. Ik heb wel eens gehoord dat journalisten tijdens de journalistieke opleiding leren dat goed nieuws geen nieuws is. Deze opvatting zie je zeker terug in alle soorten media. Als ik bijvoorbeeld een willekeurige krant pak en ik ga deze screenen op basis van artikelkoppen, dan blijkt 60 tot 70% van deze koppen negatief te zijn. Dat is de informatie die we dagelijks over ons heen krijgen. Geeft dat ons weer vertrouwen? Zeker niet! Wellicht is de markt voor negatief nieuws interessanter en neemt dat gretig aftrek van ons allemaal.

Ik vraag me weleens af of journalisten zich werkelijk realiseren welke impact zij hebben op het gevoel/gedachten van de samenleving. Datzelfde geldt voor politici. Zijn zij zich voldoende bewust van hun impact? Ik noem dat Leadership Impact Awareness en het blijkt dat veel leiders zich onvoldoende of totaal niet bewust zijn van de impact die zij hebben. Ik schat tevens in dat zij zelf persoonlijk weinig hinder ervaren van hetgeen ze communiceren. Ze hebben dus vanuit hun comfortabele positie makkelijk praten.

Daarnaast heb ik de afgelopen jaren heel veel azijnzeikers en advocaten van de duivel gesproken. Het zijn mensen waar ik in ieder geval geen energie van krijg. Ze vinden het blijkbaar geweldig om alleen maar de problemen boven water te halen en de meest negatieve scenario's te bedenken. Ze bedoelen het natuurlijk goed, althans dat vertellen zij erbij.

Dan heb je ook nog de kredietbeoordelaars, welk doel streven zij op dit moment na met het afwaarderen van de kredietwaardigheid. Onder ‘normale' omstandigheden' dienen zij wellicht een nuttig doel, maar in deze bijzondere tijden ondermijnen zij echter het herstel van de economie. Zeker op de manier waarop zij communiceren. Welke macht bezitten zij, wie heeft hen dat gegeven en waar is deze macht op gebaseerd? Net toen ik mijn weblog had geschreven kwam de VPRO met een interessante documentaire over 'De macht van de rating agencies'. Een link die ik mijn lezers niet wil onthouden via Tegenlicht

Zijn angst en paniek de stimulerende motor van het herstel van de economie? Nou ik geloof daar niet in. Met mij is er een groeiend aantal mensen in de samenleving die de negativiteit meer dan zat zijn en dringend behoefte hebben aan meer positiviteit. En daar zit nu net de oplossing.....

De crisis is, zoals ik eerder aangaf, in belangrijke mate een emotioneel en mentaal probleem (angst en paniek). Ik vraag me al heel lang af waarom men dan ook niet in dit aspect investeert. Laten we in plaats van bezuinigen eens het woord slim investeren gaan gebruiken! Deze eenvoudige wijziging van woordkeuze geeft in ieder geval mentaal weer enige ruimte en vanuit ruimte kunnen weer kansen gecreëerd worden. Het voelt in ieder geval een stuk positiever. Toch?!

Mijn oplossing voor de crisis is simpel. Als politici, media, kredietbeoordelaars en andere instanties zes maanden lang geen negatieve berichten communiceren over de economie, maar voornamelijk gaan focussen op positieve ontwikkelingen, die nu weinig tot geen aandacht krijgen, dan is de crisis naar mijn overtuiging opgelost. Uiteraard is het wel zaak dat op de achtergrond de nodige zaken gerepareerd worden die noodzakelijk zijn.

Toon lef en ga gewoon weer investeren en help elkaar! Gun de ander wat, zodat we met elkaar weer kunnen gaan bouwen.

Dus 2012 wordt een topjaar, het is maar waar je in wilt geloven en .... investeren!

Terwijl het rommelt in Den Haag, onze triple A status ter discussie staat, en de AEX net weer even onder de 300 is geraakt, maken we ons klaar voor wat nog komen gaat. Deze economische rollercoaster is nog lang niet over.

Het is erg makkelijk om commentaar te geven vanaf de zijlijn. Bij elk negatief nieuwsbericht kan ik wel een schuldige aanwijzen. En dat zijn er nogal wat. Toch blijft mijn Hollands beschuldigende vingertje maar op één persoon wijzen. Dat is de persoon die ik 100% verantwoordelijk acht voor de situatie waar ik nu in verzeild ben geraakt.

Nee, het is niet iemand uit de politiek, hoewel ik wel voor deze persoon gekozen heb.
Nee, het is geen bonusgraaiende CEO, hoe deze persoon wel beslist wat ik moet doen.
Nee, het is ook geen bankier, hoewel deze persoon wel mijn financien beheert.

Deze persoon heeft mijn leven compleet ondersteboven gehaald. Deze persoon... ben ikzelf.

Eigenlijk is het geen beschuldigende vinger die mij aanwijst. Het is een bemoedigend gebaar dat zegt: jij bent hem!

Ik sta namelijk niet aan de zijlijn. Ik ben mijn eigen spel gaan spelen. In mijn spel staan juist alle bovengenoemde 'schuldigen' aan de zijlijn. Door mijn eigen verantwoordelijkheid te nemen, komen er mensen op mijn pad die mee willen doen met mijn spel... maar dan wel op hun eigen manier. En ze zijn van harte welkom!

Het huidige politieke, economische en sociale systeem is zo complex geworden dat elke nieuwe oplossing weer voor een rits nieuwe grote problemen zorgt. We blijven zoeken naar een totaaloplossing, maar die bestaat niet voor het systeem.

Die totaaloplossing bestaat gelukkig wel voor elk individu. Als elk persoon zijn eigen verantwoordelijkheid neemt, aansprakelijk en zelfredzaam is, dan vormen al deze oplossingen tesamen het antwoord op de systeemcrisis waar we in verkeren.

Kom van de zijlijn en speel je eigen spel

Wij zijn een nieuw theatergezelschap. Na de bekendmaking van de plannen van de nieuwe regering vorig jaar waren wij kwaad. Wij zouden gaan afstuderen en besloten om een stuk te maken. Naar aanleiding van zijn voetnoten in de Volkskrant vroegen wij Arnon Grunberg om voor ons een toneelstuk te schrijven. Dat wilde hij en nadat wij De Hollanders speelden besloten wij verder te gaan als gezelschap.

Ik fietste in die tijd door de stad en stond stil voor een stoplicht. Ik dacht na over de stad, de mensen die er wonen en de tijd waarin we leven. Dat ik het gevoel had dat er iets aan het veranderen was. Dat de dingen hun immateriële waarde aan het verliezen waren. Ik zag om me heen de huizen die ontworpen zijn door architecten en het Nederlandse volk wat nogsteeds haar diepgang kent door onder anderen de immigranten die ooit uit Portugal en Frankrijk kwamen. Als er gaten vallen in het onderwijs en als de kunst waar Nederland zo beroemd om is langzamerhand verdwijnt, dan verdwijnt ook dat Nederland. Ik zag het beeld van een kaal land voor mijn ogen opdoemen. Een Hol land. Met de leeuw weggekropen in haar hol en daar wilden wij niet verantwoordelijk voor zijn. Niets doen is ook iets doen. En zo ontstond de noodzaak om juist nu kunst te maken en een heldere stem te vormen.

Wij vragen Nederlandse schrijvers om voor ons theater te schrijven. We hebben Theater Bellevue in Amsterdam als huis waar wij uitkomen met nieuwe voorstellingen en theaterbureau Hummelinckstuurman wat onze voorstellingen verkoopt. Maar verder doen we alles zelf. Om merendeels onafhankelijk te zijn van subsidies hebben wij een netwerk van bondgenoten die ons financieel steunen. Door ons verhaal, ons enthousiasme en de noodzaak om theater te maken haalden wij bijvoorbeeld 147% van ons gevraagde bedrag binnen op de crowdfundingsite voordekunst.nl.

Kunst zodat dit geen kaal land wordt. Want laat er naast financiële crisis alsjeblieft niet ook nog geestelijke crisis ontstaan. Tijden van financiële crisis zouden juist de hoogtijdagen van de ontwikkeling van de geest en de verbeelding moeten zijn. Dan breken de wolken vanzelf wel weer open.

Eva van Manen

Fotografie: Maartje Strijbis

Het is niet dat ik de crisis ontken. Ik zie en hoor genoeg verhalen over ontslagen mensen, failliete bedrijven en te hoge alimentaties. Wat ik wil laten zien in het tv programma Leve de crisis! is dat het van je houding tegenover de crisis afhangt of je er aan onderdoor gaat of niet. En dat er genoeg mensen zijn die op een constructieve manier bezig zijn om een wereld te creëren waarin het grote graaien minder op de voorgrond staat dan dat het nu doet.

Neem Joyce van Overbeek, eigenaar van woonwinkel Fair + Fair. Een groot deel van de winst uit haar winkel gaat terug naar de producenten die er een huis van bouwen. Joyce is ervan overtuigt dat we een samenleving kunnen creëren waarin we collectief afspreken dat we blij worden van het helpen van elkaar, in plaats van van het kopen van nóg een nieuw kledingstuk. Schrijfster Geertje Couwenbergh ziet ook dat we het vooral moeten hebben van het versterken van ons hart, van het naar buiten brengen van onze menselijkheid. Want als we overal zo liefdevol zouden zijn als bij onze geliefde thuis op de bank, zou de economie, de politiek en de hele samenleving er heel anders uitzien.

Ook in het bedrijfsleven zijn er verschuivingen te bespeuren. Samen mediteren voor een vergadering is al niet meer zo heel raar, en verschillende leiders stellen zich kwetsbaar op door naar zichzelf te kijken in plaats van naar de fouten van hun medewerkers. Zo ook Jessica Mahn, partner bij KPMG. Ze verlangt van haar werknemers niet alleen dat ze hun kennis bijspijkeren, maar dat ze ook gaan onderzoeken wie ze nou eigenlijk zijn. Tot slot geeft Kees Klomp, eigenaar van marketing en communicatieadvies bureau Karmanomics, adviezen aan bedrijven hoe ze vanuit het boeddhisme gezien een gezonde bedrijfsvoering kunnen hanteren. Eentje waarbij er driedubbele winst te behalen valt: persoonlijk geluk, zakelijk succes maatschappelijke voorspoed.

Al met al is Leve de crisis! een positief geluid in het woud aan negatieve berichten die ons via de media bereiken. We hebben deze situatie met z'n allen gecreëerd en komen er ook met z'n allen weer uit. Wie weet wel beter dan dat we er in gingen.

Anne Kleisen
Regisseur Boeddhistische Omroep

Meer informatie over het programma:
Leve de crisis!
Uitzenddatum: Zondag 15-4-2012 14:00 - 14:30 ned. 2
Herhaling: Zaterdag 21-4-2012 10:00 - 10:30 ned. 2

Trots zeg ik tegen mijn schoonmaakster dat ik kaartjes heb voor wereldcircus, want die kaartjes zijn abnormaal duur. Waarop ze antwoordt dat het echt fantastisch is, want zij gaan elk jaar. Ik maak me niet zo druk over de crisis.

Waar hebben we het eigenlijk over? Ja, we moeten pas op de plaats maken, we moeten beter zijn dan onze concurrenten, we moeten wat meer bezuinigen. We moeten onze klanten beter bedienen. We moeten vriendelijker worden en niet alles als vanzelfsprekend zien. We moeten harder werken voor ons geld, we moeten ook langer werken. We moeten niet alleen eisen maar ook meer geven.

Dat lijkt mij allemaal positief. Want wij zijn een overconsumptiemaatschappij geworden die minimaal 4 tv's, 3 auto's en meerdere huisdieren moet hebben. De kinderen op de crèche plaatsen terwijl je niet hoeft te werken, vind ik echt bespottelijk. Niet gek dat we duizend boeken moeten slijten om ons zelf geluk aan te praten. Want hoe kan je nog gelukkig zijn als je alles al hebt? Crisis kan een handje helpen om alles wat je niet nodig hebt uit je leven te verbannen. Alles in een keer op de marktplaats. Misschien worden we eindelijk milieubewust.

Wat is er mis met concurrentie? Het is toch geweldig dat het kaf van het koren gescheiden wordt. Ben je niet goed of niet vriendelijk? Dan heb je geen zaak en geen werk. Dat dwingt ons eindelijk om na te denken waar we voor staan. Dat we minder uren werken dan de Grieken, is ondertussen een feit. We hebben langere vakanties en werken vaker parttime. Onze pensioenleeftijd is mild en het zwangerschapsverlof erg coulant. De jongeren zien werken als één grote hobby waar ze alleen aan deel willen nemen als de voorwaarden vergelijkbaar zijn met een luxueuze vakantie. Anders studeren ze wel door.... Hummmmm? Hoezo crisis?

‘mam, ben ik stout geweest dat ik maar één bestuurbare auto van Sinterklaas krijg?' ‘nee, schat, jij kunt het ook niet helpen dat de goedheilige man je overlaadt met zoveel troep. Dat je kamer vol staat met speelgoed dat je amper aanraakt terwijl sommige kinderen van een knuffelbeest of een auto kunnen dromen.' ‘nee, schat, dat heeft de Sinterklaas helemaal verkeerd begrepen maar misschien komt het nog goed, want Sinterklaas heeft crisis'.